Ouderschapsverlof

Algemeen

Op grond van de Wet arbeid en zorg (Waz) hebben ouders recht op 26 weken onbetaald ouderschapsverlof. De medewerker, die op grond van de Waz ouderschapsverlof opneemt, heeft recht op doorbetaling van een percentage van zijn bezoldiging over dit verlof gedurende ten hoogste 13 maal de formele arbeidsduur per week. In de onderstaande informatie wordt ingegaan op de (aanvullende) regels met betrekking tot het betaald ouderschapsverlof.

Recht

De medewerker heeft recht op betaald ouderschapsverlof als hij:

• voldoet aan de criteria waarop op grond van de Wet arbeid en zorg recht ontstaat op ouderschapsverlof;
• bij een gemeente werkt waar lokaal een regeling betaald ouderschapsverlof is vastgesteld;
• tenminste een jaar in dienst is bij de gemeente;
• ouder is van of verantwoordelijk is voor een inwonend kind in de leeftijd tot 8 jaar;
• niet eerder voor dit kind bij een andere werkgever ouderschapsverlof heeft genoten;
• tenminste drie maanden voor de gewenste ingangsdatum van het verlof een verzoek heeft ingediend;
• schriftelijk verklaart op de hoogte te zijn van de terugbetalingsverplichting;
• de medewerker mag daarnaast in de tijd van het ouderschapsverlof geen andere betaalde arbeid gaan verrichten.

Tweeling of meerling

Als de medewerker verantwoordelijk is voor de verzorging van een tweeling of een meerling, heeft hij recht op betaald ouderschapsverlof voor één kind. Op grond van de Wet Arbeid en Zorg bestaat er voor het tweede kind of de andere kinderen wel recht op onbetaald ouderschapsverlof.

Doorbetaling

Ouderschapsverlofkorting

Wanneer een medewerker ouderschapsverlof opneemt op grond van de Waz kan hij bij het genieten van ouderschapsverlof in aanmerking komen voor een fiscale tegemoetkoming: de ouderschapsverlofkorting. Medewerkers dragen zelf zorg voor het ontvangen van de ouderschapsverlofkorting via de Belastingdienst.

Standaardvormgeving

De standaardregeling voor opname van het ouderschapsverlof  is ten hoogste de helft van de werktijd per week. Bij een verlof van 26 x de arbeidsduur komt dit neer op een spreiding over twaalf maanden.

Afwijkende duur en omvang

In overleg met de werkgever kan het ouderschapsverlof op een andere manier worden opgenomen dan de standaardregeling. Er zijn hierbij drie mogelijkheden uitgaande van opname van het gehele (betaald en onbetaald) ouderschapsverlof:

• het uitsmeren over een langere periode dan 12 maanden;
• meer uren verlof per week opnemen, bijvoorbeeld gedurende 26 weken volledig verlof opnemen;
• het verlof opsplitsen in maximaal 6 gedeelten; elk gedeelte moet minimaal een maand duren.

De werkgever en de medewerker kunnen onderling afspreken welke gedeelte(n) van het ouderschapsverlof betaald of onbetaald zijn. De medewerker heeft maximaal recht op 13 x de arbeidsduur per week aan betaald ouderschapsverlof.

Percentage bezoldiging

Over de tijd waarin de medewerker betaald ouderschapsverlof geniet, krijgt hij, bij schaal 6 en hoger tot maximaal 50% van zijn bezoldiging doorbetaald. Voor de overige schalen zijn de volgende maximale doorbetalingspercentages vastgesteld:

De werkgever vult het loon aan tot het percentage in de tabel. Bij de berekening van het doot te betalen bezoldiging wordt er altijd vanuit gegaan dat de medewerker de maximale ouderschapsverlofkorting ontvangt.

Overgangsrecht (geldig tot en met 31 december 2013)

Het overgangsrecht is van toepassing op de medewerker die:

• op 31 december 2005 één of meer kinderen had die jonger waren dan 8 jaar en waarvoor nog geen betaald ouderschapsverlof is genoten;
• op 31 december 2005 langer dan 1 jaar in dienst was van de gemeente; kan voor deze kind/kinderen het betaald ouderschapsverlof onder de voorheen geldende voorwaarden genieten onder de voorwaarden die op 31 december 2005 golden voor dit verlof.

De medewerker die onder het overgangsrecht valt krijgt over de tijd waarin hij betaald ouderschapsverlof geniet, 75% van zijn bezoldiging doorbetaald (schaal 4 of hoger) .
Als een medewerker echter wordt betaald conform schaal 1, 2 of 3 krijgt hij over de tijd waarin hij betaald ouderschapsverlof geniet respectievelijk 90%, 85% of 80% van zijn bezoldiging doorbetaald.

Overgangsrecht vanaf 2007 tot en met 2013

Voor de medewerkers die vallen onder het overgangsrecht geldt hetzelfde principe als voor de medewerkers die vallen onder de nieuwe regeling: de ouderschapsverlofkorting wordt in mindering gebracht op het door te betalen bezoldiging over de ouderschapsverlofuren. Ook wanneer een medewerker geen aanspraak kan maken op de ouderschapsverlofkorting wordt de (in dit geval fictieve) ouderschapsverlofkorting in mindering gebracht op de loondoorbetaling.

Verminderde vakantietoelage en vakantie-opbouw

De medewerker bouwt gedurende het ouderschapsverlof alleen vakantieverlof op over de gewerkte uren. Daarnaast vindt de opbouw van de vakantietoelage alleen plaats over de uitbetaalde bezoldiging. De werkgever kan nadere regels stellen wat betreft de opbouw van compensatiedagen in het kader van de arbeidsduurverkorting (ADV), als in de gemeente wordt gewerkt met een systeem van vrij opneembare ADV.

Ziek tijdens ouderschapsverlof

Als de medewerker tijdens zijn ouderschapsverlof ziek wordt, loopt de periode van het ouderschapsverlof gewoon door. Gedurende de eerste 14 aaneengesloten kalenderdagen dat de medewerker ziek is, blijft ook de korting op de bezoldiging gewoon bestaan. Is de medewerker na deze 14 kalenderdagen nog steeds ziek, dan wordt de bezoldiging vanaf de 15e dag weer volledig betaald. Ook de opbouw van de vakantietoelage vindt dan weer plaats op basis van de volledige bezoldiging.

Let wel: de ouderschapsverlofperiode loopt gewoon door. Bij langdurige afwezigheid door ziekte kan de medewerker een verzoek indienen voor intrekking van zijn ouderschapsverlof.
De werkgever beslist of hij een dergelijk verzoek kan inwilligen.

Intrekking of wijziging aanvraag

Een medewerker kan een verzoek indienen om het aangevraagde ouderschapsverlof niet op te nemen of niet voort te zetten, bijvoorbeeld bij langdurige afwezigheid door ziekte. Het niet opgenomen ouderschapsverlof komt dan te vervallen. De werkgever kan dit verzoek afwijzen als zwaarwegend dienstbelang zich hiertegen verzet. Aan een dergelijk verzoek hoeft ook niet eerder gevolg te worden gegeven dan vier weken na het verzoek.

Als het ouderschapsverlof is opgedeeld in meerdere perioden dan geldt dit voor elke afzonderlijke periode. Als een medewerker wegens zwangerschaps-, bevallings- of adoptieverlof verzoekt om intrekking of niet voortzetting van het ouderschapsverlof, moet de werkgever hiermee instemmen. Het resterende deel van het ouderschapsverlof vervalt in dit geval niet; de medewerker kan in dit geval het niet genoten verlof later alsnog opnemen.

Terugbetalingsverplichting

Als de medewerker binnen zes maanden na het einde van het betaald ouderschapsverlof ontslag neemt of disciplinair wordt ontslagen, moet hij de bezoldiging die gedurende het verlof is doorbetaald, terugbetalen. Deze verplichting geldt niet wanneer de medewerker een baan accepteert bij een andere gemeente. Ook geldt deze verplichting niet als de medewerker zijn partner volgt, die elders in het land een baan accepteert. Als de medewerker binnen drie maanden na het einde van het betaald ouderschapsverlof op eigen verzoek minder gaat werken, moet hij over de uren dat hij minder gaat werken de tijdens het betaald ouderschapsverlof doorbetaalde bezoldiging terugbetalen.

Voorbeeld
Froukje werkt 36 uur per week en heeft van 1 januari tot 1 juli voor 18 uur per week betaald ouderschapsverlof opgenomen. Zij doet een verzoek om de arbeidsduur aan te passen. Vanaf 1 september wil zij 32 uur per week gaan werken. Dit betekent dat zij de kosten van haar ouderschapsverlof over 4 uur per week moet terugbetalen.

NB: de termijnen van deze terugbetalingsverplichting starten op het moment van beëindiging van het betaald ouderschapsverlof. Alleen bij betaald ouderschapsverlof is er immers sprake geweest van een financieel voordeel voor de medewerker.

Pensioen

Gedurende de periode van ouderschapsverlof wordt volledig pensioen opgebouwd. De verschuldigde bijdrage aan het ABP blijft dus gelijk. De opname van het onbetaald ouderschapsverlof kan wel invloed hebben op de betaling en afdracht van pensioenpremies. Zie de veelgestelde vragen voor een toelichting hierop.

Meer informatie

• Lbr: 10/073 CvA/LOGA 10/12 - Uitwerking Cao 2009-2011 Flexibilisering en levensfase- 1 juli 2010
• Lbr. 09/054 CvA/LOGA 09/12 - Aanvullende CAR-UWO wijzigingen n.a.v. verlenging onbetaald ouderschapsverlof- 27 april 2009
• Lbr. 08/197 CvA/LOGA 08/41- Duur ouderschapsverlof en ouderschapsverlofkorting - 12 decenber 2008
• Lbr. 06/52 CVA/LOGA 06/12 -  Ouderschapsverlof (voorbeeld), bijlage 1 en 2 - 14 maart 2006
• Lbr. 06/40 CVA/LOGA 06/08 -  Ouderschapsverlof , bijlage 1 en 2- 24 februari 2006
• Lbr. 02/179, CvA/LOGA 02/30 - Wet arbeid en zorg - 19 december 2002
• Wet arbeid en zorg